GolfAM

Doskonale pamiętam pierwszą transmisję zawodów golfowych jaką widziałem. Początkowo myślałem że komentator mówi w innym języku, nie rozumiałem co trzeciego słowa, nie mówiąć już o regułach – wiedziałem tylko, że gra w golfa polega na uderzaniu piłki przy pomocy kija w stronę dołka. Przede wszystkim powinniśmy zrozumieć, że międzynarodowym językiem golfa jest język angielski i wielu fachowych określeń się nie tłumaczy, ponieważ dopiero wówaczas było by śmiesznie i niezrozumiale. Ale nie ma się czego obawiać, na co dzień bedzięmy używać tylko pewnej grupy wyrażeń i nazw, które łatwo zapamiętać. Tak więc nie taki diabeł straszny i już po kilku godzinach golfowej przygody zrozumienie poniższego zdania nie będzie stanowiło problemu.  „ Z ostatniego tee zagrałem drive’a out of bonds, za drugim razem trafiłem głęboki rough i dopiero później wylądowałem na fairway’u, chip na green ósemką ironem, średni putt i skończyłem double bogey, razem 12 over par.”

Nie będę tutaj zamieszczał szczegółowych reguł gry, które określa  The Royal and Ancient Golf Club of St. Andrews. Są to oczywiście bardzo ważne sprawy, jednak ich szczegółowość sprawia, że przeciętny, zaczynający swoją przygodę z golfem człowiek mógłby się bardziej zniechęcić do gry niż zafascynować i połknąć golfowego bakcyla.

Najważniejsze aspekty dotyczące zachowania się na polu przedstawione zostały w dziale Etykieta. Poniżej przedstawię najważniejsze na początku zagadnienia dotyczące golfa jako gry.

Jak już wspomniałem na początku, gra polega na umieszczeniu piłki w dołku przy pomocy kija golfowego poprzez uderzanie, tudzież toczenie, tejże piłki.Według zasad możemy podczas jednej rundy dysponować zestawem maksymalnie 14 kijów. Do dyspozycji mamy:

• Woody – najdłuższe kije w naszej torbie, o większych główkach ( niegdyś drewnianych, obecnie grafitowych, metalowych, tytanowych bądź kompozytowych ), za pomocą których możemy osiągać najdalsze odległości. Do woodów zaliczamy drivera i pozostałe woody od 2 do 9 choc najczęściej spotykane to wood 3, 5 i rzadziej 7.
• Irony – tzw. żelaza. Kije o numerach od 1 do 9 oraz tzw. wedge – P ( pitching wedge, 44°-47° ) S (sand wedge, 54°-56° ) ale również G ( gap wedge, 50°-52° ) oraz L ( lob wedge 60°-64°). Na wedgach najczęściej zamiast liter producenci umieszczają kąt nachylenia  łopatki kija ( loft ), popularnie zwany kątem kija.
• Hybrydy – zwane też rescue clubs. Są to kije mające zastępować długie irony ( 1 – 4 ), których budowa główki przypomina budowę wooda, jednak uderza się nimi jak żelazami. Są rówież pomocne gdy zagrywamy piłkę z trudnego położenia.
• Putter – najczęściej niedoceniany kij w zestawie, służący do uderzania ( toczenia ) piłki na greenie.  W ofercie mamy puttery o różnej długości shaftów oraz różnej budowie i kształcie główek. To od nas zależy jakim rodzajem puttera najlepiej będzie nam się grało. Warto poświęcić więcej czasu przy wybieraniu puttera ( oraz ćwiczeniu puttowania ) gdyż jest to kij, którego używamy najczęściej na polu.

Wybierając kije najlepiej byśmy poprosili o radę wykwalifikowanego trenera a przynajmniej znającego się na rzeczy sprzedawcy w proshopie. Oprócz różnych marek, do dyspozycji mamy także rodzaje shaftów ( trzonków kija ) – mogą być one sztywniejsze ( stiff flex ), neutralne ( neutral flex ), bądź bardziej giętkie ( senior flex ).

Gramy oczywiście na polu golfowym. Pole klasy mistrzowskiej składa się z 18 dołków. A co oznacza magiczne PAR pola bądź par dołka ( słyszymy: dołek par 3, par 4, par 5 ). Otóż par jest to liczba uderzeń jaką powinien wykonać bardzo dobry gracz by zaliczyć dołek, bądź całe pole. Pole golfowe oraz poszczególne jego dołki są zaprojektowane, by uderzyć na nich piłkę określoną ilość razy i trafić do dołka. Najczęściej spotykamy pola par 71 albo par 72 – a więc powinno się przejść takie pole w 72 uderzeniach. Jest to oczywiście bardzo trudne i wymaga ogromu ćwiczeń i poświęconego czasu na doskonalenie gry. Pole golfowe jest obecnie terenem specjalnie zaprojektowanym do gry, podzielonym na dołki. Każdy dołek składa się z miejsca startu tee, obszaru bardzo nisko skoszonej trawy ( 2-3 mm )zwanego greenem,  gdzie znajduje się dołek, oraz toru gry pomiędzy nimi – fairway. Na fairway’u trawa również jest nisko koszona ( ok. 1 cm ) i jest to obszar na którym powinny lądować nasze piłki, zanim osiągniemy green.  Aby jednak rzecz nie była taka prosta ( jakby już samo dokładne i czyste trafienie w piłkę było czymś łatwym ) wokół fairway’a jest obszr rough’u – wyżej koszonej lub niekoszonej trawy. Pole golfowe jest również usiane różnymi bunkrami ( zagłębieniami wypełnionymi najczęściej piaskiem ), oraz przeszkodami wodnymi ( małe oczka wodne, strumyki, rzeczki, jeziorka ). Par dołka, uzależniony jest głównie od jego długości, ale także i stopnia trudności. Dołki par 3 mierzą najczęściej nie więcej niż 225 metrów, par 4 od 225m do 434m, par 5 powyżej 434 metrów. Zamysłem projektanta jest by na każdym dołku osiągnąć green in regulation ( GIR ) czyli daną liczbę uderzeń potrzebną do osiągnięcia greenu. Dla dołka par 3 jest to 1, par 4 jest to 2, a dla par 5 – 3. Tak więc zawodowy golfista powinien po dwóch uderzeniach wylądować piłką na greenie na dołku par 4. Zamysłem jest też by na greenie oddać maksymalnie dwa putty.  Oczywiście na początku na polu par 72 będziemy potrzebować około 120-130 uderzeń, jednak już po stosunkowo krótkim czasie sumiennych treningów wystarczy nam do tego około 90-100 uderzeń.

I UWAGA! – to właśnie średnia liczba uderzeń powyżej par pola, których potrzebujemy by przejść pole nazywamy handicap’em. Jeżeli potrzebujemy średnio 100 uderzeń na rundę na polu par 72, to gramy z handicapem 28. Im niższy handicap tym lepiej gramy, a gracze zawodowi grają z zerowym handicapem. System ten jest bardziej skomplikowany i służy wyrównaniu szans zawodników w turniejach amatorskich.

Poniżej w tabelce znajdują się nazwy wyników, które możemy uzyskać podczas gry. Naszym celem jest umieszczenie piłki w dołku przy jak najmniejszej liczbie uderzeń. Jeżeli piłka wpadnie do dołka już po pierwszym uderzeniu z tee, jest to ace zwany także hole-in-one ( marzenie każdego golfisty ).

Jako że golf jest sportem i zawarty jest w nim element rywalizacji, organizowane są różnego rodzaju zawody i turnieje. Choć dla większości amatorów udział w turniejach nie jest najważniejszy, najprawdopodobniej każdy golfista amator choć raz spróbuje swoich sił, na przykład w turnieju klubowym. Warto byśmy znali chociaż podstawowe rodzaje rozgrywek i różnice pomiędzy poszczególnymi rozgrywkami.

Strokeplay – zawody, w których liczona jest liczba uderzeń każdego z graczy, wygrywa ten z najmniejszą ilością. Dla amatorów stosuje się punktację netto, czyli po odjęciu od liczby uderzeń wysokości handicapu. Jest to najbardziej znana forma zawodów, gdyż wiekszość zawodów dla profesjonalistów prowadzona jest w tej formule.  Niestety dla początkujących graczy jest to zarazem najsurowsza forma rozgrywki, gdyż nie wybacza nawet najmniejszych błędów.

Matchplay – gra jeden na jednego, liczymy wygrane dołki. Zwycięża zdobywca większości dołków.

Stableford – Jedna z bardziej popularnych form zawodów dla amatorów. Gamy z pełnego, ¾ a nawet 7/8 handicapu, ważny jest wynik netto. Za eagle’a przyznaje się 4 punkty, za birdy – trzy, za par – dwa,  za bogey’a - jeden punkt. Zwycięzcą jest gracz z największą liczbą punktów po osiemnastu dołkach. Polecamy udział właśnie w tych zawodach, gdyż fatalne rozegranie dwóch a nawet trzech dołków nie oznacza złego wyniku końcowego.

Foursomes – najbardziej znane dzięki turniejowi Ryder Cup. Zawody między parami dwóch graczy, grane jedną piłką na każdą parę. Gracze oddają uderzenia na przemian aż do końca, z zachowaniem zasady iż ten który wykonał drive’a na pierwszym tee, rozpoczyna wszystkie nieparzyste dołki, a partner wsystkie parzyste. Możliwy jest format matchplay bądź strokeplay.

Four ball better ball – Forma zawodów drużynowych, gra czterech zawodników, każdy swoją piłką do końca każdego dołka, ale dla wyniku drużyny wpisuje się wynik najlepszego rezultatu.

Zasady etykiety golfowej mówią nam o należytym zachowaniu na polu golfowym, właściwym ubiorze, manierach a przede wszystkim pozwolą zachować  bezpieczeństwo podczas rundy golfa. Według mnie, etykieta na polu ważniejsza jest nawet od samych reguł. Oczywiście reguł, czyli przepisów gry, należy również przestrzegać, jednakże niektóre punkty regulaminu czasami traktujemy z przymróżeniem oka ( komu z grających nie zadażyło się wyciągnąć piłki z miejsca po divcie bądź też z głębokiej trawy poza fairway’em, tudzież po zagraniu w rough i nie znalezieniu piłki wyciągnąć nową i grać z pobliskiego miejsca zamiast cofać się na miejsce poprzedniego uderzenia). Czasami podczas zwykłej, towarzyskiej rundy, gdy ważniejszą od dokładnej liczby uderzeń jest dla nas miła i luźna atmosfera, zdarzy nam się pominąć kilka reguł, by na przykład przyśpieszyć rozgrywkę.

Poniżej chciałbym przedstawić kilka najważniejszych moim zdaniem punktów etykiety.

• Przede wszystkim zarezerwuj czas rozpoczęcia gry ( tee time ) odpowiednio wcześniej. Bądź zawsze punktualnie, a najlepiej kilka minut przed czasem rozpoczęcia gry.
• Grę rozpoczyna osoba posiadająca najniższy handicap, na kolejnych tee pierwszy uderza gracz, który osiągnął najlepszy wynik na poprzednim dołku.
• Na pierwszym tee nie powinno się wykonywać próbnych zamachów, później przygotowując się do uderzenia nigdy nie celuj w kierunku innych osób. Jeżeli  stoisz obok osoby przygotowującej się do uderzenia, nie rozmawiaj i nie przemieszczaj się … może to być rozpraszające. Gdy stoisz obok gracza uderzającego piłkę, stój po jego prawej stronie, nigdy za nim ( pamiętaj by stać po lewej stronie jeżeli osoba zagrywająca jest leworęczna ).
• Aby nie tworzyć „korków” na polu, przepuszczaj osoby szybciej grające. Rówież gdy długo szukasz piłki, a widzisz zbliżających się graczy, daj im znak ( np. machnij reką ) aby mogli Ciebie wyprzedzić.
• Staraj się zawsze śledzić tor lotu piłki, zarówno Twojej jak i partnerów. Pomóż im także w szukaniu zgubionej piłki – według przepisów piłki można szukacć nie dłużej niż 5 minut. Jeżeli sam zagrasz piłkę poza fairway i podejrzewasz że jej nie znajdziesz, zagraj piłkę prowizoryczną. Pamiętaj jedak by poinformować o tym partnerów.
• Uważając by niepotrzebnie nie opóźniać gry, bądź przygotowany gdy przyjdzie Twoja kolej na zagranie piłki – o wyborze kija najczęściej możesz zadecydować wcześniej. Zwróć jednak uwagę by nie oddać strzału zanim osoby grające przed Tobą nie odejdą na bezpieczną odległość. Chcąc uderzać piłkę na green, poczekaj aż osoby będące na nim zakończą grę, umieszczą chorągiewkę w dołku i opuszczą obszar greenu.
• Jeżeli zdarzy się Tobie zagrać piłkę w stonę innych osób ( tak że mogą one zostać trafiene ) krzyknij „ FORE”. Gdy sam usłyszych ten okrzyk, kucnij plecami do nadlatującej piłki i chroń głowę.
• Green jest miejscem gdzie musisz zachować szczególną uwagę. Pamiętaj że trawa na greenie jest bardzo podatna na wszelkie odkształcenia i uszkodzenia. Dlatego też nigdy nie kładź torby z kijami bądź też samych kijów na greenie, pod żadnym pozorem nie wjeżdżaj na green wózkiem ani meleksem. Wyjętą chorągiewkę powinno się położyć poza greenem. Jeżeli przytrzymujesz chorągiewkę partnerowi, chwyć ją tak, by nie łopotała na wietrze. Stojąc na greenie uważaj by Twój cień nie przeszkadzał innym w uderzeniu, nie przechodź również po lini puttowania partnerów.
• Na greenie wolno Tobie podnieść piłkę ( np. w celu jej wyczyszczenia ). Pamiętaj jednak by przed dotknięciem piłki umieścić znacznik ( może być nim mała moneta ) tuż za nią. Ustawiając piłkę, postaraj się umieścić ją dokładnie w tym samym miejscu przed znacznikiem. Przed zagraniem swojej piłki możesz poprosić partnerów by również  zaznaczyli swoje piłki (puttując , Twoja piłka nie może dotknąć innej ).
• Po zagraniu z bunkra, zawsze wyrównaj grabiami ślady które zostawiłeś.
• Dbaj o jakość i stan pola. Zawsze naprawiaj pitchmarki ( wgłębienia po lądowaniu piłki na greenie ) oraz miejsca po divotach ( kawałkach wyrwanej trawy podczas uderzenia ). Nigdy nie pozostawiaj śmieci na polu ( ani kołeczków na tee ).
• Nie opóźniaj gry innym a kartę wyników wypełniaj na następnym tee czekając na swoją kolej, a nie na greenie po skończeniu dołka.
• Pamiętaj by podać liczbę uderzeń swojemu markerowi na danym dołku.
• Na pole idziesz by się zrelaksować, odetchnąć od gonitwy codziennego życia i obowiązków … nie zabieraj telefonu komórkowego, a jeżeli już musisz go mieć, to wyłącz dźwięk.
• Zawsze zapoznaj się z lokalnymi regułami i przestrzegaj ich.

Pomino iż każdego roku coraz więcej osób zaczyna swoja przygodę z golfem, a sport ten staje się coraz bardziej masowy, niektóre zasady, tradycje i zwyczaje pozostają niezmienne. Nadal w większości klubów golfowych przestrzega się zasad dotyczących właściwego ubioru. Oczywiście nie jesteśmy zawodowcami, którzy muszą przestrzegać szczegółowych zapisów regulaminu, niemniej jednak, w dobrym tonie jest uszanowanie golfowej tradycji. W golfa gramy zawsze w koszulkach polo ( z kołnierzykiem )  -oczywiście gdy pogoda nas zmusza zakładamy bluzę bądź kurtkę. Na większości pól golfowych nie zagramy również w krótkich spodenkach ani w dżinsach i nie ma znaczenia od jakiego są projektanta. Spodnie powinny mieć pasek. Coraz więcej klubów akceptuje grę w butach golfowych tylko ze specjalnymi „miękkimi” kolcami – tzw. soft spikes. Jeżeli klub aspiruje do grona elitarnych, bądź szanuje stare obyczaje, włodarze wymagają by do domku klubowego wejść w marynarce i pod krawatem. Wymogi co do ubioru określa każdy klub z osobna i najlepiej zapoznac się z nimi przed wyruszeniem na dane pole. Nie popadajmy jednak w skrajności i pamiętajmy, że ubranie musi być wygodne i nie może krępować ruchów. Przeciętnie runda golfa trwa 3-4 godziny, w przeciągu których pogoda może się zmienić… miej w torbie kurtkę przeciwdeszczową albo chociaż parasol.

Strój to nie wszystko, pamiętaj także o dobrym wychowaniu i miłej atmosferze. Mijając innych graczy przywitaj się, albo po prostu powiedz „Hello”. Po zakończeniu rundy podziękuj partnerom za grę. Nawet po najgorszym uderzeniu nie przeklinaj i nie manifestuj swojego niezadowolenia bądź złości. Jeżeli gracie we dwoje bądź we troje ( maksymalna ilość graczy to 4 ) i widzicie że za wami ktoś gra sam, możecie zaproponować dalszą wspólną grę. Nie nalegajcie zbytnio jeżeli ten ktoś odmówi, niektórzy po prostu lubią grać sami albo peszą się podczas gry z innymi.

Krótka historia golfa

Dokładna data początków golfa nie jest znana, niektórzy twierdzą iż pierwsze zapiski o grze przypominającej golfa pochodzą już ze średniowiecza, jeszcze inni doszukują się początków w rzymskiej grze paganica, rozpowszechnianej na podbitych ziemiach nawet w I wieku naszej ery. Grano na obszarach dzisiejszej Francji, Włoch, Holandii, Danii oraz oczywiście Anglii i Szkocji. Zasady gry różniły się w zależności od regionu, jednakże generalnie toczono lub uderzano piłkę ( drewnianą bądź skórzaną ) kijem w wybranym kierunku bądź też celowano w określone miejsce.

To właśnie w Szkocji golf rozwinął się do tego stopnia iż XV wieku  król w akcie parlamentarnym zabronił gry w golfa, ponieważ z jego powodu zarzucano ćwiczenie łucznictwa. Wraz z popularyzacją golfa zmieniło się też nastawienie władz to tej gry. Gdy szkocki szlachcic Jakub VI został królem Anglii i przybył na dwór w Londynie wydał polecenie zagospodarowania specjalnego terenu by mógł tam grać w golfa.

Pierwsze pola golfowe był o wiele mniejsze od dzisiejszych i prawie nie naruszały naturalnego ukształtowania terenu. W Szkocji najczęściej grano blisko wybrzeży na łąkach i pastwiskach, a o wysokość trawy na pierwszych greenach dbały głównie owce. Dołki były rozmieszczone blisko siebie, nie było też obszarów tee – grę wznawiano po prostu kilka kroków od poprzedniego dołka.W miarę upływu czasu opracowywano reguły gry oraz zakładano kluby golfowe. Pierwszy klub Honourable Company of Edinburgh Golfers został otwarty w 1744 roku. Już dziesięć lat później w 1754 roku powstało pierwsze stowarzyszenie golfistów - The Society of St. Andrews Golfers. W następnych latach ujednolicono reguły gry, ustalono iż obowiązywać będą pola osiemnastodołkowe – wcześniej praktykowano grę  na 22 a nawet 25 dołkach.  W 1834r. The Society of St. Andrews Golfers przemieniono w  The Royal and Ancient Golf Club of St. Andrews, które to do dziś dnia trzyma pieczę nad zasadami gry.

Jeszcze pod koniec XVIII wieku za sprawą szkockich oficerów golf dotarł do Ameryki Północnej, początkowo w okolice dzisiejszego Nowego Jorku oraz Południowej Karoliny. Jednakże dopiero po niespełna 100 latach golf na dalekim kontynencie spopularyzował się na tyle by w 1873 w Montrealu powstał klub golfowy z prawdziwego zdarzenia, a w 1894 r powołano United States Golf Association ( USGA ). Właśnie dzięki licznym koloniom Imperium Brytyjskiego golf dotarł do Indii, Nowej Zelandii, Australii oraz nawet do Południowej Afryki.

Tak jak w przypadku innych gier, również i tu zainteresowanie golfem doprowadziło do organizowania turniejów. Pierwszy turniej Open Championship został rozegrany w 1860 w Szkocji w Prestwick Golf Club. Nazwa turnieju została później zmienona na British Open, turniej znany nam do dziś i uznawany za jeden z czterech najważniejszych turniejów golfowych rozgrywanych każdego roku. Ćwierć wieku później, w 1885 roku, zorganizowano pierwsze mistrzostwa amatorów British Amateur Championship. Oprócz British Open, do turniejów wielkoszlemowych w golfie zaliczamy obecnie jeszcze US Open ( rozgrywane od 1895 r., zawsze w czerwcu ), US PGA Championship (turniej rozgrywany zawsze w sierpniu od 1916 roku, w którym to powołano do życia Amerykański Związek Graczy Zawodowych ) oraz US Masters, który jako jedyny z turniejów wielkoszlemowych rozgrywany jest rokrocznie w tym samym miejscu, na polu Augusta National w Atlancie i odbywa się w kwietniu.

Popularyzacja golfa spowodowała pojawienie się profesjonalnych graczy, jak Allan Robertson, Tom Morris Senior i Young Tom Morris, który kilkukrotnie zwyciężał w Championship Open, oraz Walter Hagen, który zasłynął z udziałów w pokazowych turniejach i nader eksentrycznego trybu życia. Właśnie wielcy zawodnicy, ulubieńcy tłumów, byli i są najlepszymi ambasadorami golfa. To właśnie ich rozgrywakami potrafimy pasjonawać się przez kilka dni z rzędu podczas największych zawodów,w których póla nagród nierzadko przekracza 5 mln $. Popularność golfa rośnie niemalże każdego dnia w coraz to dalszych miescach globu, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, gdzie liczba pasjonatów tej gry przekracza 40 milionów, a golf jest uważany za normalne hobby a nie grę dla snobów i bogaczy.